Atomla İlgili Terimler

[Mc Zindan Ankara Style]

A. İzoelektronik -İzoton-İzobar-İzotop

İzo eşit anlamındadır. İzoelektronikte elektronik dağılımın, izotopta
protonun, İzotonda nötronun, izobarda ise kütle numarasının eşitliği
söz konudur.

1. İzoelektronik: Elektron dağılımları aynı olan atom veya iyonlara
denir. Elektron sayıları ve dağılımları aynı olduğu için kimyasal
özellikleri benzerdir.

Örnek:
11Na+ , 10Ne, 9F-, 8O-2, 12Mg+2 atom ve iyonları izoelektroniktir.

2. İzoton: Nötron sayıları aynı, proton sayıları farklı atomlara izoton
denir. İzoton atomların p ve e- sayıları farklı olduğu için kimyasal ve
fiziksel özellikleri farklıdır.

Örnek:
atomları izotondur.

3. İzobar: Kütle numaraları (p+n) aynı, proton sayıları farklı atomlara
izobar denir. İzoton atomlarda olduğu gibi p ve e- sayıları farklı
olduğu için kimyasal ve fiziksel özellikleri farklıdır.

Örnek:
atomları izobardır.

4. İzotop[Linkleri görebilmek için üye olun veya giriş yapın.] alt="" />roton
sayıları aynı, nötron sayıları (dolayısıyla kütle numaraları ) farklı
atomlara izotop denir. Proton ve elektron sayıları aynı olduğu için
kimyasal özellikleri aynı, nötron sayıları farklı olduğu için erime ve
kaynama noktası, yoğunluk, yayılma hızı gibi fiziksel özellikleri
farklıdır.

Örnek:


İzotop atomların kimyasal özellikleri aynı fiziksel özellikleri
farklıydı. İzotop atomların meydana getirdikleri bileşiklerin de
kimyasal özellikleri aynı fiziksel özellikleri farklıdır. Çünkü
fiziksel özelliklerin farklı olmasına neden olan n sayısı farklılığı
ortadan kalkmıyor.

Örnek:

ve nin kimyasal özellikleri aynı fiziksel özellikleri farklıdır.
İzotopu olmayan elementlerin sayısı çok azdır. Genellikle elementlerin birden fazla cins atomu vardır.
İzotop atomları olan elementlerin atom ağırlığı izotop atomların doğada bulunma yüzdelerine göre belirlenir.

Örnek:
Klor elementinin ve olmak üzere iki izotopu vardır. Doğada sadeceatomu
olsaydı klorun atom ağırlığı 35, sadeceatomu olsaydı klorun atom
ağırlığı 37 olacaktı. İkisi beraber olduğuna göre doğada bulunma
yüzdelerine göre belirlenmelidir.

izotopundan % 75, izotopundan ise % 25 oranında bulunmaktadır. O halde:
Klor elementinin atom ağırlığı= 35.0,75 + 37.0,25
= 35,5 olmalıdır.

B. Allotrop
Aynı cins atom veya moleküllerin uzayda farklı dizilmesi sonucu meydana gelen farklı molekül veya kristal yapıdaki maddelerdir.

Örnek:
C atomlarından elmas ve grafit meydana gelir.
O atomlarından oksijen molekülü (O2 ) ve ozon molekülü (O3) meydana gelir.
S atomlarının farlı dizilmesinden pek çok allotrop meydana gelir. Başlıca allotropları monoklin kükürt ve rombik kükürttür.
P atomlarından [b]beyaz fosfor ve kırmızı fosfor allotropları meydana gelir.
CaCO3 ün farklı dizilmesinden ise mermer ve kireç taşı olmak üzere iki farklı allotrop meydana gelir.
Allotrop maddelerin bazı kimyasal özellikleri aynı bazıları ise
farklıdır. Bu nedenle genel olarak kimyasal özellikleri benzerdir
ifadesi daha uygundur.
Molekül büyüklükleri, yoğunlukları, erime ve kaynama noktaları,
kimyasal tepkimelere girme yatkınlıkları, fiziksel özellikleri
farklıdır.
Aynı tepkimeyi yerdikleri zaman meydana getirdikleri bileşiklerin
kimyasal ve fiziksel özellikleri aynıdır. Çünkü fiziksel özelliklerinin
farklı olmasına neden olan atomların dizilişlerindeki farlılık bileşik
haline geçildiğinde ortadan kalkar.

Örnek:
Elmas, grafite göre zor da olsa yanar ve karbon dioksite (CO2) dönüşür.
Elmas ve grafit farklı iken elmastan oluşan CO2, grafitten oluşan CO2
ile aynıdır.

Not: Allotrop maddelerin içinde izotop atomların bulunabileceğini unutmayınız.

Örnek Sorular

1. I.
II.
III.
Yukarıdakilerin hangilerinde verilen iki taneciğin kimyasal özelliği birbirinin aynıdır?

A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III
D) I ve II E) II ve III
(2000 – ÖSS)

2. Bir elementin atomları ile ilgili,
I. Nötron sayıları farklı ise birbirinin izotopudur.
II. Elektron sayıları farklı ise en az biri iyondur.
III. Kütleleri farklı ise birbirinin allotropudur.
yargılarından hangileri doğrudur?

A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III
D) I ve II E) II ve III
(2000 – ÖSS)

3. X,Y ve Z elementlerinin,

atomlarında aşağıdakilerin hangisinde verilenler birbirlerine eşit değildir?
A) X ve Y nin proton sayıları
B) X ve Y nin nötron sayıları
C) X ve Z nin nötron sayıları
D) Y ve Z nin kütle numaraları
E) Z nin nötron sayısı ile proton sayısı
(2000 – ÖSS)

4. Bir elementin aynı cins atomlarının farklı kristal veya molekül şekillerinin her birine o elementin allotropu denir.

Bu tanıma göre, aşağıdakilerin hangisinde verilen maddeler birbirinin allotropu değildir?
A) Oksijen – Ozon
B) Grafit – Elmas
C) Kırmızı fosfor- Beyaz fosfor
D) Radyoaktif iyot – Radyoaktif olmaya iyot
E) Rombik kükürt – Monoklin
(1992 ÖSS)
5. Aşağıda verilen madde çiftlerinden hangilerinin birbirinin izotopu olduğu kesindir?
I. O2 ( oksijen gazı)- O3 ( ozon gazı)
II. C (elmas) – C ( grafit)
III. H ( hidrojen) – D ( döteryum)

A) Yalnız IB) Yalnız IIC) Yalnız III
D) I ve III E) II ve III

(1990 ÖSS)

8. İzoelektronik X+1, 10Ne ve Z-1 atom ve iyonları için,
I. Aynı periyotta yer alırlar.
II. Atom numarası en büyük olan X tir.
III. Değerlik elektron sayısı en büyük olan Ne dir.
ifadelerinden hangileri yanlıştır?
A) Yalnız I B) Yalnız IIC) I ve II
D) II ve III E) I ve III
C. Atom Çapı

Atom şekil olarak küreye benzer. Kürenin yarı çapı bilindiğinde , çapı ve hacimde biliniyor demektir.
Atom çapı veya hacmi ile ilgili soruları cevaplaya bilmek için çekirdek
ile son yörünge arasındaki uzaklığın (yarı çapın ) bilinmesi yeterlidir.


KüreAtom
Elementlerin atom çapı periyodik sistemde sola ve aşağıya doğru gidildikçe artar.

Aynı periyotta atom çapı değişiminin incelenmesi:

3Li6C 9F

Aynı grupta atom çapının incelenmesi:
3Li

11Na

19K

Sonuç: Aynı grupta bir periyot değişmesiyle atom çapında meydana gelen
değişme, aynı periyotta bir grup değişmesiyle atom çapında meydana
gelen değişmeden çok çok büyüktür.

Atom veya iyonların çaplarına göre sıralanış istenil-diğinde bakılması gereken öncelik sırası aşağıdaki gibidir.

1. Periyoda ( yörünge sayısına ) bakılır. Periyodu büyük olanın çapı büyük olur.
2. Aynı periyotta yer alıyorlar ( yörünge sayıları aynı )
ise, atom numarası küçük olanın çapı büyüktür.
3. Yörünge sayıları ve atom numaraları aynı ise elektron sayısı fazla olanın çapı büyüktür.

Spoiler:

atom ile ilgili terimler , izoton atom örnek , izoelektrik atom , atom terimleri , izobar kimya , izotop izoton izobar , knight ile ilgili terimler , allotropun özellikleri , izotop izoton , atomun ile ilgili sorular , izotop ve izoton , fosfor elementinin proton ve nötron sayıları , kşmyasal terimler , kimya izotop izobar atom , elmas ve grafit aynı karbon atomdan olmasına rağmen neden farklılık gösterir